"Đam mê" - khi từ này vang lên, chúng ta thường nghĩ đến sự say mê, chìm đắm trong một hoạt động, sở thích hay công việc nào đó.

Từ "đam" (耽) trong Hán Việt mang ý nghĩa chìm đắm, trong khi "mê" (迷) ám chỉ sự lạc lối. Điều thú vị là, dù ở Phương Đông hay Phương Tây, đam mê đều được coi là thứ mạnh mẽ, đôi khi đến mức chúng ta sẵn sàng hy sinh những thứ khác để theo đuổi.

Trong tiếng Anh, "passion" có gốc từ Latinh "passio" (sự đau khổ) và "pati" (chịu đựng), nhưng ngày nay, nó biểu lộ sự mạnh mẽ và tích cực, thúc đẩy chúng ta vượt qua mọi khó khăn để đạt được mục tiêu.

Không phải thứ gì ta thích cũng đều tốt cho mình và mọi người. Robert J. Vallerand trong "Dualistic Model of Passion" đã phân biệt giữa "đam mê hợp lý" và "đam mê ám ảnh" như sau: “Đam mê hợp lý” mang lại niềm vui và cân bằng, trong khi “đam mê ám ảnh” có thể gây ra căng thẳng và mất cân bằng. Riêng bản thân tôi thấy rằng khi sống và làm việc có đam mê ta sẽ có một sức bật và sức chịu đựng cao hơn hẳn so với bình thường. Đứng dưới góc độ này, tôi thấy “đam mê” cũng có thể là một trạng thái tích cực.

Trong quá trình nghiên cứu, tôi có được trong tay “check list” (danh sách) và các câu hỏi tự vấn để kiểm tra xem đam mê của mình có phải là “đam mê” tích cực hay không, xin chia sẻ với bạn đọc như sau:

1. Niềm vui và Hạnh phúc: Đam mê này có khiến tôi cảm thấy hạnh phúc và thỏa mãn không?
2. Cân bằng Cuộc sống: Liệu tôi có đang bỏ bê các mối quan hệ, sức khỏe hoặc nghĩa vụ khác vì đam mê này không?
3. Chủ động và Kiên trì: Tôi có chủ động theo đuổi và kiên trì với đam mê này mà không cần sự thúc đẩy từ bên ngoài không?
4. Phù hợp và Lâu dài: Hoạt động này có phản ánh giá trị cá nhân và mục tiêu lâu dài của tôi không?

Các bạn cũng có thể áp dụng "thước đo 4Đ" (Đúng, Đáng, Đạt, Đủ) để đánh giá một đam mê xem đã khôn ngoan hay chưa:
1. Đúng: Liệu nó có hợp lý? Có dẫn đến sa đà trở thành "sai" về mặt pháp luật hay thuần phong mỹ tục nào đó hay không?
2. Đáng: Liệu nó có đáng để theo đuổi?
3. Đạt: Liệu mình có khả năng đạt được nó không?
4. Đủ: Liệu nó có giúp ta thỏa mãn và không cần tìm kiếm thêm?

Đam mê không chỉ là việc tìm thấy niềm vui, mà còn là việc đảm bảo rằng niềm vui đó phù hợp, bền vững với bạn hiện tại và trong tương lai. Đừng quên kiểm tra và đảm bảo đam mê của bạn mang lại giá trị tích cực cho bản thân và những người xung quanh nhé.

Mỗi chúng ta có thể có nhiều hơn 1 đam mê nhưng nếu không có sự đam mê nào hết thì theo mình cũng là một "vấn đề". Hãy tìm kiếm và nuôi dưỡng những đam mê lành mạnh, bởi chúng là nguồn năng lượng không thể thiếu trên con đường đạt được thành công và hạnh phúc.